تا حالا شده یه محصولی داشته باشی که تابستون عاشقش باشی، ولی چند ماه بعد که هوا سرد بشه، بزنی به پوستت و با خودت بگی: «این چرا دیگه مثل قبل جواب نمیده؟»
یا برعکس؛ تابستون پوستت برق میزنه و چرب میشه، ولی همین که هوا رو به سردی میره، یهدفعه احساس میکنی پوستت کشیده شده، خشک شده و حتی بعضی قسمتهاش شروع کرده به پوستهپوسته شدن.
اگه این اتفاق برات افتاده، خیالت راحت. پوستت عجیب نشده!
پوست ما واقعاً با تغییر فصل تغییر میکنه. دما، رطوبت هوا، میزان نور خورشید و حتی شرایط داخل خونه میتونن روی مقدار آب پوست، چربی، عملکرد سد دفاعی و میزان حساسیتش اثر بذارن. مطالعات مختلف هم تغییرات فصلی در رطوبت پوست، سبوم و از دست رفتن آب از سطح پوست رو گزارش کردهاند.
حالا بذار ببینیم دقیقاً چه اتفاقی میافته.
وقتی هوا سرد و خشک میشه، پوست معمولاً شرایط سختتری پیدا میکنه. رطوبت پایین محیط میتونه باعث بشه لایه بیرونی پوست آب کمتری داشته باشه و سد پوستی هم تحت فشار بیشتری قرار بگیره. نتیجه برای خیلیها آشناست: احساس کشیدگی، خشکی، زبری و حساسیت بیشتر.
بهخصوص اگر پوستت از قبل حساس یا خشک باشه، احتمال اینکه این تغییرات رو بیشتر حس کنی بالاتره. پژوهشها نشون دادهاند که دمای پایین و رطوبت کم میتونن عملکرد سد پوستی رو کاهش بدن و پوست رو نسبت به تحریکهای محیطی حساستر کنن.
حالا یه عامل دیگه هم وارد ماجرا میشه: بخاری و سیستم گرمایشی.
بیرون هوا سرده و خشکه، میای داخل خونه و بخاری یا سیستم گرمایشی روشنه؛ یعنی پوستت عملاً از یه محیط خشک وارد یه محیط خشکتر میشه.
برای همین ممکنه زمستون با خودت بگی: «من که همون محصولات قبلی رو میزنم، پس چرا پوستم اینقدر خشک شده؟»
چون همیشه مشکل از محصول نیست. گاهی محیط اطراف پوستت عوض شده و پوستت هم داره خودش رو با اون شرایط تطبیق میده.
حالا جالبتر اینکه تابستون هم داستان خودش رو داره.
وقتی هوا گرمتر میشه، تعریق بیشتر میشه و در خیلی از افراد میزان چربی سطح پوست هم تغییر میکنه. از طرف دیگه، نور خورشید و اشعه فرابنفش هم در تابستون معمولاً مسئله پررنگتریه. در مطالعات فصلی، تغییرات قابل توجهی در آب پوست، سبوم و بعضی شاخصهای سد پوستی در طول سال دیده شده، هرچند این تغییرات بسته به فرد و شرایط محیطی متفاوتن.
برای همین ممکنه پوستت توی تابستون خیلی راحت بگه: «مرطوبکننده سنگین؟ نه ممنون!»
ولی همون پوست چند ماه بعد، توی هوای سرد، دنبال یه مرطوبکننده غنیتر بگرده.
این یعنی نوع پوستت عوض شده؟
نه لزوماً.
ممکنه نوع پایه پوستت همون باشه، ولی شرایطی که پوست توش قرار گرفته تغییر کرده باشه.
مثلاً اگه پوستت ذاتاً چربه، ممکنه تابستون احساس کنی خیلی چربتر از همیشه شده. در این شرایط شاید یه بافت سبکتر برات راحتتر باشه. اما وقتی هوا سرد و خشک میشه، ممکنه همون پوست چرب هم احساس کشیدگی و کمآبی پیدا کنه و به رطوبت بیشتری احتیاج داشته باشه.
اینجاست که یه اشتباه رایج اتفاق میافته.
ما فکر میکنیم باید برای پوستمون یه روتین ثابت داشته باشیم و همون رو در تمام سال بدون هیچ تغییری ادامه بدیم.
در حالی که پوست همیشه در یک شرایط ثابت زندگی نمیکنه.
قرار نیست هر بار فصل عوض شد کل محصولاتت رو دور بریزی و یه روتین کاملاً جدید بخری! اصلاً.
فقط باید یاد بگیری بعضی قسمتهای روتینت رو با شرایط پوستت هماهنگ کنی.
مثلاً فرض کن تابستونه و پوستت خیلی راحت چربی تولید میکنه. شاید یک شوینده ملایم و مرطوبکننده سبک برایت کاملاً مناسب باشه. چند ماه بعد هوا سرد میشه و احساس میکنی پوستت بعد از شستوشو میکشه. اینجا شاید بهتر باشه به جای اینکه فکر کنی «پوستم خراب شده»، اول شوینده و مرطوبکنندهات رو دوباره بررسی کنی.
شاید شویندهای که تابستون برات عالی بوده، الان کمی زیادی پاککننده باشه.
شاید مرطوبکننده سبک تابستونی دیگه برایت کافی نباشه.
و شاید اصلاً پوستت به یک سرم جدید احتیاج نداشته باشه؛ فقط به این احتیاج داشته باشه که رطوبتش بهتر حفظ بشه.
یه چیز دیگه هم هست که خیلی وقتها یادمون میره: دوش آب داغ.
زمستون که هوا سرده، هیچچیز به اندازه یه دوش آب داغ نمیچسبه!
ولی پوست احتمالاً با این علاقه ما خیلی موافق نیست.
آب خیلی داغ و شستوشوی طولانی میتونن چربیهای سطح پوست رو بیشتر از چیزی که لازم هست از بین ببرن و در پوستهای مستعد خشکی یا حساسیت، احساس خشکی و تحریک رو بیشتر کنن. وقتی این موضوع با هوای سرد و خشک ترکیب بشه، فشار بیشتری به سد پوستی وارد میشه.
یعنی زمستون همزمان از بیرون پوستت درگیر هوای خشکه و از داخل حمام هم ممکنه با آب خیلی داغ بهش فشار بیاری.
بعد هم با تعجب میپرسی: «چرا پوستم پوستهپوسته شده؟»
خب… شاید پوستت یه سرنخهایی داده!
یه موضوع دیگه که باید حواسمون بهش باشه، ضدآفتابه.
بعضیها وقتی هوا سرد یا ابری میشه، ضدآفتاب رو کنار میذارن و فکر میکنن چون تابستون نیست، دیگه نیازی بهش ندارن.
در حالی که فصل عوض شده، ولی نور خورشید همچنان وجود داره. شدت و میزان مواجهه با اشعه فرابنفش در طول سال و بر اساس موقعیت جغرافیایی، ساعت روز و شرایط محیطی تغییر میکنه، اما مراقبت در برابر UV چیزی نیست که فقط برای روزهای خیلی گرم تابستون باشه.
پس اگر قرار باشه فقط یه چیز رو از این قسمت یادت بمونه، این باشه: فصل سرد به معنی تعطیلی ضدآفتاب نیست.
حالا برسیم به قسمت جذابتر ماجرا؛ چرا بعضیها میگن پوستشون توی زمستون «کدرتر» شده؟
اینجا هم چند عامل مختلف میتونن دست به دست هم بدن. خشکی سطح پوست میتونه باعث بشه بافت پوست زبرتر و ظاهرش کدرتر به نظر برسه. وقتی پوست رطوبت کافی نداشته باشه، انعکاس نور از سطح پوست هم میتونه تغییر کنه و اون ظاهر شاداب و یکدست همیشگی کمتر به چشم بیاد.
یعنی شاید مشکل اصلی این نباشه که پوستت ناگهان «تیره» شده.
ممکنه فقط خشکتر و کدرتر به نظر برسه.
و اینجاست که باز هم نباید سریع بری سراغ لایهبردار قوی.
چون وقتی پوست خشک و تحریکشده است، اضافه کردن لایهبرداری بیشتر همیشه جواب خوبی نیست. گاهی بهتره اول رطوبت و سد پوستی رو سر و سامان بدی و بعد اگر واقعاً نیاز بود، سراغ لایهبرداری بری.
یه نکته مهم دیگه هم این وسط وجود داره: همه پوستها به یک شکل به فصل واکنش نشون نمیدن.
ممکنه پوست یه نفر توی زمستون خیلی خشک بشه، ولی پوست یه نفر دیگه تغییر چندانی نکنه. حتی تحقیقات هم نشون میدن که تغییرات فصلی پوست بین افراد متفاوت میتونه باشه و هنوز نمیشه برای همه یک نسخه ثابت پیچید.
پس اگر دوستت میگه «من زمستون هیچ تغییری توی روتینم نمیدم و پوستم عالیه»، قرار نیست تو هم دقیقاً همون کار رو بکنی.
پوست تو، پوست توئه.
ممکنه چیزی که برای اون عالیه، برای تو اصلاً مناسب نباشه.
پس به جای اینکه هر فصل دنبال یه روتین جدید بگردی، بهتره یه روتین پایه و مطمئن داشته باشی و فقط بر اساس رفتار پوستت بعضی چیزها رو تنظیم کنی.
اگر هوا گرم شده و پوستت چربتر و عرقکردهتره، شاید بافتهای سبکتر برات راحتتر باشن.
اگر هوا سرد و خشک شده و پوستت کشیده و زبر شده، شاید وقتشه روی آبرسانی و مرطوبکنندگی بیشتر تمرکز کنی.
اگر پوستت حساستر شده، شاید بهتر باشه مدتی با ترکیبات فعال کمی محتاطتر رفتار کنی.
و اگر پوستت در تمام این شرایط همچنان آروم و متعادل مونده، خب… تبریک میگم! لازم نیست فقط چون فصل عوض شده، چیزی رو تغییر بدی.
این شاید مهمترین نکته این مقاله باشه.
قرار نیست فصلها برای ما تصمیم بگیرن که چه محصولی بخریم.
پوست ما باید تصمیم بگیره.
فصل فقط شرایط بازی رو عوض میکنه.
در نهایت، مراقبت از پوست یه برنامه خشک و غیرقابل تغییر نیست. یه رابطهست. باید ببینی پوستت چی میگه و بعد بر اساس همون تصمیم بگیری.
تابستون شاید بگه: «یه کم سبکتر.»
زمستون شاید بگه: «رطوبت بیشتری میخوام.»
و بعضی روزها هم ممکنه فقط بگه: «لطفاً دست از سرم بردار و بذار یه کم استراحت کنم!» 🙂
در LIANORA TEHRAN ما معتقدیم شناخت پوست یعنی همین؛ اینکه بدونی پوستت همیشه یک رفتار ثابت نداره و لازم نیست برای هر تغییر کوچیکی بترسی یا سریع سراغ یه محصول جدید بری.
گاهی فقط کافیه روتینت رو با شرایط جدید هماهنگ کنی.
نه بیشتر.
نه پیچیدهتر.
فقط هوشمندانهتر.
چون پوست خوب، پوستی نیست که در تمام فصلها دقیقاً یک رفتار داشته باشه؛ پوستیه که بلدیم در هر فصل، چیزی که واقعاً لازم داره رو بهش بدیم.